Een Ai-platform voor het onderwijs kiezen: 9 vragen die je vooraf aan leveranciers stelt
Het is dinsdagmiddag. Drie leveranciers hebben hun demo gegeven. Allemaal lieten ze zien hoe snel een lesplan klaarstaat en hoe makkelijk een notulenverslag wordt samengevat. Het projectteam is enthousiast. En toch zegt de IT-coördinator na afloop: “Ik weet nog steeds niet wat het verschil is.” Herkenbaar? Een Ai-platform voor het onderwijs kiezen begint niet bij de demo, maar bij de vragen die je vooraf stelt. Demo’s lijken op elkaar. De verschillen zitten in contracten, ketens, koppelingen en wat er gebeurt als het gebruik groeit. In eerdere blogs schreven we over de eisen waar een veilig Ai-platform voor scholen aan voldoet en over waarom inkoop verder moet kijken dan functionaliteit. Dit blog gaat over het keuzeproces zelf: welke vragen stel je wanneer, en wat zegt het antwoord?
Begin niet bij de demo
Een demo laat zien wat een product kan op zijn best. Niet hoe het zich gedraagt in jouw organisatie, met jouw systemen, jouw medewerkers en jouw verantwoordelijkheden.
Daarom werkt het beter om het keuzeproces op te delen in drie fases:
- Voor de demo: kijk of de leverancier überhaupt in aanmerking komt.
- Tijdens de vergelijking: toets hoe het platform past in jouw omgeving.
- Voor je tekent: leg vast wat er gebeurt als het tegenzit, of juist heel goed gaat.
Per fase stel je drie vragen. Samen negen. Ze zijn bewust zo gekozen dat het antwoord niet met een glimlach en een slide te geven is.
Fase 1: voor de demo
1. Mag ik de verwerkersovereenkomst zien voordat we verder praten?
Een serieuze leverancier heeft een verwerkersovereenkomst klaarliggen. Die lees je vóór de demo, niet erna. Staat er duidelijk in welke gegevens worden verwerkt, met welk doel en hoe lang? Of is het een algemeen document dat voor elke klant hetzelfde is? Aarzelt een leverancier hier, dan weet je genoeg.
2. Welke partijen zitten er in de keten?
Veel Ai-tools zijn een schil om het model van een ander. Daaronder zitten hostingpartijen, modelaanbieders en soms nog analysetools. Vraag om een volledige lijst van subverwerkers, inclusief land van vestiging. Niet alleen waar de data staat, maar wie er onderweg bij kan.
3. Heb je ervaring met onderwijsorganisaties zoals de onze?
Een basisschool met dertig medewerkers is iets anders dan een scholengroep met twintig locaties of een mbo-instelling met duizenden studenten. Vraag naar vergelijkbare klanten en, als het kan, naar een contactpersoon die je mag bellen.
Fase 2: tijdens de vergelijking
4. Hoe sluit het platform aan op onze bestaande systemen?
Werkt inloggen via jullie eigen accounts (single sign-on)? Kan het platform veilig bij documenten in SharePoint of een andere opslag? En wat betekent dat voor rechten: ziet Ai alleen wat een medewerker zelf ook mag zien? Een platform dat los staat van je omgeving wordt al snel weer een eilandje.
5. Kunnen we wisselen van taalmodel zonder opnieuw te beginnen?
De ontwikkeling van taalmodellen gaat snel. Het model dat vandaag het beste is, is dat over een jaar misschien niet meer. Vraag of je binnen hetzelfde platform verschillende modellen kunt gebruiken, en of je instellingen, kennisbanken en werkwijzen behouden blijven als je wisselt. Niet vastzitten aan één model. Niet vastzitten aan één Amerikaanse aanbieder. Wel zelf kunnen kiezen.
6. Hoe ondersteun je ons bij invoering en Ai-geletterdheid?
Software uitrollen is het makkelijke deel. Medewerkers leren er goed mee te werken is het moeilijke deel. Sinds februari 2025 vraagt de EU AI Act bovendien dat organisaties werk maken van de Ai-geletterdheid van hun medewerkers. Vraag dus wat een leverancier concreet biedt: trainingen, handleidingen, begeleiding per team?
Fase 3: voor je tekent
7. Hoe ontwikkelen de kosten zich als het gebruik groeit?
Een pilot met twintig docenten is goed te betalen. Maar wat als straks vijfhonderd medewerkers dagelijks Ai gebruiken? Vraag naar het prijsmodel per gebruiker, per gebruik of per organisatie, en reken een paar scenario’s door. Zo voorkom je dat succes een budgetprobleem wordt.
8. Wie is aanspreekbaar bij een incident, en hoe snel?
Stel dat er een datalek is, of dat het platform een dag niet werkt tijdens de toetsweek. Wie bel je? Binnen welke tijd krijg je antwoord? En hoe ondersteunt de leverancier jou bij een eventuele melding? Leg dit vast in een serviceafspraak, niet in een belofte.
9. Wat gebeurt er met onze data als we stoppen?
De vraag die bijna niemand stelt bij de start. Kun je je kennisbanken, instellingen en gegevens exporteren? Wordt alles aantoonbaar verwijderd? En binnen welke termijn?
Een goede exitregeling is geen teken van wantrouwen, maar van volwassen inkoop.
Vindex
Zo maak je de keuze
Met negen vragen heb je nog geen besluit. Wel een eerlijke vergelijking. Een paar tips om het proces af te ronden:
- Stel dezelfde vragen aan elke leverancier, schriftelijk, zodat je antwoorden naast elkaar kunt leggen.
- Privacy vanaf het begin. Niet als controle achteraf.
- Test met een afgebakende groep en spreek vooraf af wanneer de test geslaagd is.
- Weeg het geheel: het platform, de leverancier en de afspraken. Niet alleen de mooiste functie.
Twijfel je nog over welke publieke tools wel en niet passen binnen de AVG? Lees dan ook mag je ChatGPT gebruiken in het onderwijs?
Functionaliteit is het makkelijke deel
Bijna elke Ai-tool kan inmiddels samenvatten, schrijven en analyseren. De verschillen in functionaliteit worden kleiner. De verschillen in hoe een leverancier met jouw gegevens omgaat, blijven groot.
En juist daar zit voor scholen het risico. Onderwijsorganisaties werken dagelijks met gevoelige informatie: leerlingdossiers, zorgnotities, cijfers, personeelsgegevens. Eén geüpload document in de verkeerde omgeving is genoeg om de controle kwijt te raken.
De vraag is dus niet alleen: wat kan deze tool? De vraag is vooral: onder welke voorwaarden?
De visie van Vindex: één omgeving, op jouw voorwaarden
Bij Vindex geloven we dat een onderwijsorganisatie niet tien losse Ai-tools moet beoordelen, beheren en verantwoorden. Wel één centraal Ai-platform, in een private cloud in Nederland, waarin de organisatie zelf bepaalt wie toegang heeft, welke kennis beschikbaar is en welke modellen worden gebruikt. Dan worden de negen vragen uit dit blog geen hindernis, maar een checklist die je met vertrouwen kunt afvinken. Benieuwd hoe dat er in de praktijk uitziet? Bekijk Ai voor het onderwijs. Vindex. Ai op de voorwaarden van jouw onderwijsorganisatie.
Veelgestelde vragen
Waar begin je met het kiezen van een Ai-platform voor het onderwijs?
Begin met het opstellen van je vragen en eisen, nog vóór je demo’s plant. Stel daarna dezelfde vragen schriftelijk aan elke leverancier, zodat je eerlijk kunt vergelijken.
Wie moet er betrokken zijn bij de keuze?
Minimaal iemand vanuit IT, de privacy-officer of FG, en vertegenwoordigers van onderwijs en bedrijfsvoering. Het bestuur neemt het besluit, maar de input komt uit de hele organisatie.
Hoe lang duurt een goed keuzeproces?
Dat hangt af van de omvang van je organisatie en de aanbestedingsregels die gelden. Belangrijker dan snelheid is dat elke fase is afgerond voordat je de volgende start.
Is een pilot verstandig voordat je een contract tekent?
Ja, mits de pilot afgebakend is en je vooraf succescriteria afspreekt. Zo test je niet alleen de techniek, maar ook hoe medewerkers ermee werken.
Waarom is een exitregeling belangrijk?
Omdat je kennisbanken, instellingen en gegevens van jou zijn. Een exitregeling legt vast dat je ze kunt meenemen en dat de leverancier ze aantoonbaar verwijdert.
Jouw data. Jouw Ai.