Veilige AI voor scholen: 6 eisen voor een AI-platform dat toekomstbestendig is

Vrijwel iedere leverancier noemt zijn Ai-oplossing veilig.

Er staat iets over privacy op de website. Er worden beveiligingsmaatregelen genoemd. Misschien vallen termen als AVG, ISO-certificering of AI-verordening.

Maar als scholenorganisaties Ai serieus willen inzetten, is dat eigenlijk niet de belangrijkste vraag.

Want een Ai-oplossing kan technisch veilig zijn en toch uitgroeien tot een bestuurlijke hoofdpijn.

Eén school gebruikt ChatGPT. Een andere experimenteert met een aparte Ai-tool voor documenten. HR ontdekt weer een andere oplossing. Communicatie vindt een handige assistent voor teksten. Binnen een jaar zijn er tien verschillende tools, verschillende contracten en verschillende plekken waar informatie wordt verwerkt.

De vraag is daarom niet:

“Is deze AI-oplossing veilig?”

De betere vraag is:

“Kunnen we deze oplossing organisatiebreed inzetten zonder over drie jaar de grip te verliezen?”

Juist voor scholenorganisaties is dat essentieel. Ai raakt namelijk niet alleen het onderwijs, maar ook bedrijfsvoering, HR, leerlingondersteuning, communicatie en bestuur. Ai kan invloed hebben op alle lagen van de schoolorganisatie.

Daarom zouden wij deze zes eisen stellen aan ieder Ai-platform dat binnen een onderwijsorganisatie wordt ingezet.

1. Je weet waar je data staat

Dit klinkt als een open deur.

Toch is het vaak de eerste vraag waarop organisaties geen helder antwoord hebben.

• Waar worden gegevens opgeslagen?
• Onder welke wetgeving vallen ze?
• Welke partijen hebben toegang?
• Welke gegevens verlaten de organisatie?
• Welke gegevens blijven binnen de eigen omgeving?

Voor scholen is dit extra belangrijk. Je werkt immers met leerlinggegevens, personeelsinformatie, beleidsdocumenten en interne communicatie.

De Autoriteit Persoonsgegevens benadrukt dat organisaties die generatieve Ai inzetten zorgvuldig moeten kijken naar de verwerking van persoonsgegevens, risico’s, grondslagen en passende waarborgen.

Een leverancier moet daarom niet alleen uitleggen wat zijn Ai kan.

Hij moet ook kunnen uitleggen wat er met jouw data gebeurt.

2. Je kunt toegang beheren per rol én per school

Veel organisaties benaderen Ai als één grote omgeving waarin iedereen dezelfde mogelijkheden krijgt.

Dat klinkt praktisch.

Totdat je bedenkt dat:

• een docent andere informatie nodig heeft dan HR;
• een bestuurder andere rechten nodig heeft dan een teamleider;
• een intern begeleider andere gegevens gebruikt dan communicatie;
• school A niet automatisch toegang hoeft te hebben tot informatie van school B.

Hoe meer kennis je beschikbaar maakt binnen Ai, hoe belangrijker toegangsbeheer wordt.

Een toekomstbestendig Ai-platform zorgt ervoor dat medewerkers alleen kunnen werken met informatie die voor hun rol relevant is.

Niet alles voor iedereen.

Maar de juiste informatie voor de juiste persoon.

3. Medewerkers kunnen veilig experimenteren

Veel organisaties zien veiligheid als een beperking.

Wij zien het precies andersom.

Wanneer medewerkers geen veilige omgeving hebben om met Ai te werken, gaan ze zelf op zoek naar oplossingen.

En daar ontstaan juist risico’s.

Een veilige Ai-omgeving moet daarom niet voorkomen dat medewerkers met Ai werken.

Een veilige Ai-omgeving moet voorkomen dat medewerkers onveilig met Ai hoeven werken.

Dat betekent:

• duidelijke kaders;
• heldere afspraken;
• verantwoord toegankelijke tools;
• ruimte om toepassingen uit te proberen;
• ondersteuning bij verantwoord gebruik.

Kennisnet adviseert scholen daarom niet alleen naar technologie te kijken, maar ook afspraken te maken over hoe Ai binnen de organisatie wordt gebruikt. Lees ook wat er in een goed AI-beleid voor scholen hoort te staan.

Veiligheid en innovatie zijn geen tegenpolen.

Sterker nog: zonder veiligheid wordt innovatie vaak juist ongecontroleerd.

4. AI werkt met je eigen kennis

Een algemene chatbot weet veel.

Maar meestal niet wat jouw organisatie belangrijk vindt.

Hij kent je:

• procedures niet;
• kwaliteitsrichtlijnen niet;
• beleidsdocumenten niet;
• afspraken niet;
• werkinstructies niet.

En dat beperkt de waarde.

De echte winst ontstaat wanneer Ai niet alleen antwoorden genereert op basis van algemene kennis, maar ook gebruik maakt van de kennis van de organisatie zelf.

Dan kun je vragen stellen zoals:

• Wat zegt ons beleid hierover?
• Welke procedure geldt voor deze situatie?
• Wat staat hierover in onze kwaliteitsdocumentatie?
• Welke afspraken hebben wij hierover gemaakt?

Op dat moment verandert Ai van een slimme tekstgenerator in een praktische kennisassistent.

En precies daar ontstaat vaak de grootste tijdswinst. Benieuwd waar die winst concreet zit? Lees welke taken in de schooladministratie je met Ai kunt automatiseren.

5. Je voorkomt AI-wildgroei

Laten we eerlijk zijn.

De gemiddelde scholenorganisatie heeft geen tekort aan software.

Ze heeft een tekort aan overzicht.

School A kiest tool X.

School B kiest tool Y.

HR start een pilot met Z.

Communicatie gebruikt weer iets anders.

Allemaal logische keuzes.

Maar samen creëren ze een nieuw applicatielandschap.

Kennisnet adviseert organisaties daarom eerst in kaart te brengen hoe Ai al wordt gebruikt voordat nieuwe toepassingen worden toegevoegd.

De grootste bedreiging voor grip op Ai is vaak niet de technologie zelf.

Het zijn twintig verschillende Ai-oplossingen die los van elkaar zijn gekozen.

Daarom moet een goed Ai-platform juist helpen om versnippering te voorkomen.

6. Het platform groeit mee met nieuwe toepassingen

Veel organisaties kijken nog naar Ai alsof het uitsluitend om chatbots gaat.

Dat is begrijpelijk.

Maar Ai ontwikkelt zich razendsnel.

Vandaag gebruiken medewerkers vooral chat.

Morgen zoeken ze door documenten.

Daarna willen ze kennis uit meerdere systemen combineren.

En vervolgens ontstaan toepassingen met Ai-agents die onderdelen van processen ondersteunen of uitvoeren.

Een toekomstbestendig platform moet daarom meer bieden dan een chatbot.

Het moet ruimte geven aan nieuwe toepassingen zonder dat je telkens een nieuw systeem hoeft toe te voegen.

Je wilt immers niet over twee jaar opnieuw beginnen omdat je omgeving alleen is ontworpen voor de mogelijkheden van vandaag.

De beste Ai-platformen zijn daarom niet gebouwd voor één toepassing.

Ze zijn gebouwd voor verandering.

Waar het uiteindelijk om draait: regie

Wanneer je deze zes eisen naast elkaar legt, valt iets op.

Geen enkele eis gaat primair over de chatbot.

Geen enkele eis gaat over een prompt.

En geen enkele eis gaat over een hippe functie.

Ze gaan allemaal over iets anders:

regie.

Over de vraag hoe je Ai beschikbaar maakt voor tien, twintig of vijftig scholen zonder telkens opnieuw discussies te voeren over privacy, toegang, leveranciers, beheer en verantwoordelijkheden.

Dat is uiteindelijk het verschil tussen Ai gebruiken en Ai organiseren.

Waarom steeds meer scholenorganisaties kijken naar een private AI-omgeving

Wanneer Ai van experiment naar organisatiebrede inzet groeit, ontstaat vanzelf een nieuwe vraag:

Hoe zorgen we dat innovatie niet leidt tot versnippering?

Een private Ai-omgeving biedt daarvoor een logisch uitgangspunt.

Niet omdat private automatisch beter is.

Maar omdat je daarmee controle kunt houden over data, toegang, kennis en gebruik, terwijl medewerkers wel gebruikmaken van moderne Ai-technologie.

Bij Vindex geloven we daarom niet in een verzameling losse Ai-tools.

Wij geloven in één centraal Ai-platform in een private cloud in Nederland.

Een fundament waarop scholen kunnen werken met chat, kennis, zoeken en toekomstige Ai-toepassingen, zonder dat iedere nieuwe behoefte weer een nieuw eiland creëert. Lees meer over veilige, private Ai voor het onderwijs.

Want veilige Ai draait uiteindelijk niet om het beperken van mogelijkheden.

Veilige Ai zorgt ervoor dat je mogelijkheden kunt blijven toevoegen zonder de controle te verliezen.

Veelgestelde vragen

Wat is veilige AI voor scholen?

Veilige Ai betekent dat een onderwijsorganisatie controle houdt over data, toegang, gebruik en governance rondom Ai-toepassingen. Privacy, beveiliging en organisatorische afspraken spelen daarbij allemaal een rol.

Waarom is AI-governance belangrijk in het onderwijs?

Omdat scholen werken met gegevens van leerlingen, ouders en medewerkers. Daarnaast wordt Ai vaak gebruikt door meerdere scholen, afdelingen en teams tegelijk. Governance helpt om grip te houden op verantwoordelijkheden, gebruik en risico’s.

Wat is het verschil tussen publieke en private AI?

Bij publieke Ai-diensten heeft een organisatie doorgaans minder invloed op de omgeving en inrichting. Een private Ai-omgeving geeft organisaties meer controle over data, toegang en governance.

Waar moet een AI-platform voor scholen aan voldoen?

Minimaal aan duidelijke eisen rond datalocatie, toegangsbeheer, kennisbeheer, governance, schaalbaarheid en toekomstbestendigheid.

Kun je ChatGPT veilig gebruiken binnen een scholenorganisatie?

Dat hangt af van de toepassing, de gegevens die worden verwerkt en de organisatorische maatregelen die zijn getroffen. De Autoriteit Persoonsgegevens benadrukt dat organisaties zorgvuldig moeten omgaan met persoonsgegevens wanneer zij generatieve Ai inzetten. Lees meer in Mag je ChatGPT gebruiken in het onderwijs?